Một số thay đổi trong công tác quản lý ngân sách của Ủy ban nhân dân quận, phường và những vấn đề đặt ra khi thực hiện Nghị quyết số 119/2020/QH14 ngày19/6/2020 của Quốc hội

 Ngày 19/6/2020, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 119/2020/QH14 về thí điểm tổ chức mô hình chính quyền đô thị và một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển thành phố Đà Nẵng (sau đây gọi tắt là Nghị quyết 119/2020/QH14), trong đó liên quan đến công tác quản lý về ngân sách nhà nước quận, phường có những thay đổi căn bản:
1.Từ ngày 01/7/2021, thay đổi từ hoạt động theo chế độ tập thể Ủy ban nhân dân kết hợp với trách nhiệm của Chủ tịch Ủy ban nhân dân sang hoạt động theo chế độ thủ trưởng; chuyển từ thực hiện nhiệm vụ quyền hạn của một cấp ngân sách sang thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của đơn vị dự toán ngân sách.
Ủy ban nhân dân quận, phường là cơ quan hành chính nhà nước thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định của Nghị quyết này và theo phân cấp, ủy quyền của Ủy ban nhân dân, Chủ tịch UBND cấp trên (Điểm b, Điểm c, Khoản 1, Điều 1 Nghị quyết 119/2020/QH14); UBND quận, phường làm việc theo chế độ thủ trưởng, bảo đảm nguyên tắc tập trung dân chủ (Điều 4, Điều 6, Nghị quyết 119/2020/QH14).
UBND quận thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của đơn vị dự toán ngân sách trực thuộc UBND thành phố theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước; UBND phườngthực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của đơn vị dự toán ngân sách trực thuộc UBND quận theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước (Tại Khoản 1, Điều 5 và Điểm a, Khoản 1, Điều 7 Nghị quyết 119/2020/QH14).
Khi là cấp ngân sách, HĐND quận, HĐND phường sẽ quyết định dự toán thu, chi ngân sách nhà nước; điều chỉnh dự toán ngân sách địa phương trong trường hợp cần thiết; phê chuẩn quyết toán ngân sách địa phương; quyết định, chủ trương đầu tư chương trình, dự án trên địa bàn trong phạm vi được phân quyền (Khoản 4, Điều 47 và Khoản 3 Điều 61 Luật tổ chức chính quyền địa phương).Khi thực hiện theo mô hình của Chính quyền đô thị, các nhiệm vụ, quyền hạn trước đây của HĐND quận, phường quyết định sẽ do HĐND thành phố quyết định (Điều 2, Nghị quyết 119/2020/QH14).
2. Một số vấn đề đặt ra trong quá trình thực hiện mô hình chính quyền đô thị
2.1. Trong khi chờ Chính phủ ban hành Nghị định quy định một số nội dung thực hiện thí điểm (trong đó có nội dung về tài chính – ngân sách), để đảm bảo tính liên tục trong hoạt động của UBND các quận, phường khi chuyển sang hoạt động theo mô hình mới, cơ quan tài chính các cấp phải chủ động thực hiện một số nội dung như sau:
(1) Trong giai đoạn chuyển tiếp, công tác khóa sổ kế toán, điều chỉnh dự toán sẽ phát sinh nhiều công việc phải thực hiện, do đó cần có kế hoạch chi tiết, phân công nhiệm vụ cụ thể và các mốc thời hạn hoàn thành (trong trường hợp cần thiết thì thành lập Tổ công tác để phối hợp xử lý các vấn đề vướng mắc phát sinh).
(2) UBND quận, phường tập trung ưu tiên giải quyết dứt điểm các khoản phải thanh toán về lương, phụ cấp lương, các khoản có tính chất tiền lương, chính sách an sinh xã hội; khóa sổ kế toán đến hết ngày 30/6/2021;chuyển kết dư ngân, nguồn cải cách tiền lương ngân sách quận, phường... về ngân sách thành phố quản lý.
(3) Đến hết ngày 30/6/2021, UBND phường báo cáo số liệu, thu chi cho UBND quận tổng hợp gửi cơ quan tài chính cấp trên để báo cáo cấp có thẩm quyền quyết định điều chỉnh dự toán, giao dự toán ngân sách cho UBND quận (bao gồm UBND phường) 06 tháng cuối năm 2021.
2.2. Từ ngày 01/7/2021, UBND quận là đơn vị dự toán cấp I được UBND thành phố giao dự toán thu, chi ngân sách, bao gồm dự toán thu, chi ngân sách của các đơn vị dự toán trực thuộc.
(1) Đối với cấp ngân sách, khi phát sinh những nhiệm vụ chi ngoài dự toán, ngân sách cấp đó có thể tự cân đối các nguồn hiện có để thực hiện, trong khi đó, khi chuyển sang đơn vị dự toán, trường hợp phát sinh các nhiệm vụ chi ngoài dự toán thì ngân sách thành phố phải xem xét bổ sung, từ đó dẫn đến khối lượng công việc của cơ quan tài chính cấp trên sẽ tăng lên so với mô hình cấp ngân sách trước đây.
Vấn đề đặt ra là phải có sự sắp xếp, phân công lại đội ngũ công chức hiện có đảm bảo vận hành thông suốt công tác tài chính – ngân sách khi chuyển sang hoạt động theo mô hình chính quyền đô thị. UBND phường, các đơn vị dự toán thuộc UBND quận khi xây dựng dự toán phải bao quát toàn bộ các nhiệm vụ chi được giao theo dõi quản lý, hạn chế việc tổng hợp sót, thiếu các nhiệm vụ phải bổ sung trong năm gây bị động cho công tác điều hành ngân sách.
(2) Theo quy định của Luật ngân sách nhà nước, các cấp ngân sách được sử dụng tăng thu hằng năm mà ngân sách cấp đó được hưởng để tăng chi thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh.Khi chuyển sang là đơn vị dự toán thì dự toán chi thường xuyên được lập trên cơ sở nhiệm vụ được giao, nhiệm vụ được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt, chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định. Hơn nữa, theo quy định của Luật ngân sách nhà nước thì Đơn vị dự toán cấp I được điều chỉnh dự toán giữa các đơn vị trực thuộc trong phạm vi tổng mức và chi tiết theo từng lĩnh vực chi được giao, không được điều chỉnh dự toán từ lĩnh vực này sang lĩnh vực khác giữa các đơn vị trực thuộc.
Mặc dù, UBND quận, phường là đơn vị dự toán nhưng có đặc thù hơn so với các đơn vị dự toán khác, đó là UBND các quận phải tổ chức thực hiện hầu hết các nhiệm vụ ở tất cả các lĩnh vực. Trong khi đó, các đơn vị dự toán khác thuộc thành phố chủ yếu là tổ chức thực hiện nhiệm vụ chuyên ngành được giao quản lý. Như vậy, khi chuyển sang thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn là đơn vị dự toán nhưng các quận, phường sẽ phải thực hiện các nhiệm vụ chi thường xuyên như một cấp ngân sách trước đây.
Vấn đề đặt ra, đó là việc phân cấp nhiệm vụ chi, định mức phân bổ chi thường xuyên cho đơn vị dự toán quận, phường phải có những tiêu chí khác so với đơn vị dự toán khác thuộc thành phố để đảm bảo tính tự chủ, chủ động của quận, phường trong việc thực hiện các nhiệm vụ được phân cấp quản lý kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh...trên địa bàn, hạn chế xáo trộn không cần thiết về phân cấp nhiệm vụ chi khi chuyển sang hoạt động theo mô hình mới.
(3) Khi là một cấp ngân sách thì công tác quản lý về thu ngân sách gắn liền với cân đối các nhiệm vụ chi theo phân cấp trên địa bàn (có thu thì có chi). Tuy nhiên, khi không còn là cấp ngân sách thì các khoản thu không còn phân cấp cho ngân sách quận, phường được hưởng, các nhiệm vụ chi đều do ngân sách thành phố đảm bảo. Do đó, cần có cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan hành chính quận, phường với các cơ quan thuế trên địa bàn để đảm bảo công tác lãnh đạo, chỉ đạo thu ngân sách  không bị gián đoạn, cắt khúc.
Trần Văn Tuấn
 
 

Tin tức khác cùng chuyên mục