Kiểm toán nội bộ trong các cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập và các doanh nghiệp

            Trên thế giới, kiểm toán nội bộ đã có mặt từ rất lâu trong hoạt của doanh nghiệp và chiếm lĩnh vị trí rất quan trọng trong bộ máy hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Các công ty có kiểm toán nội bộ thường chủ động hơn trong việc xác định rủi ro, nhất là những rủi ro trọng yếu có thể tác động xấu đến hệ thống kinh doanh. Đồng thời họ cũng xây dựng những phương pháp, chương trình, cách thức tiếp cận kiểm toán có hiệu quả. Theo thống kê trên thế giới cho thấy các công ty có kiểm toán nội bộ thường có báo cáo đúng hạn, báo cáo tài chính có mức độ minh bạch và chính xác cao, khả năng gian lận thấp và cuối cùng là hiệu quả sản xuất kinh doanh cao hơn so với các công ty không có kiểm toán nội bộ.
Tại Việt Nam, vai trò của kiểm toán nội bộ khá mờ nhạt, lĩnh vực kiểm toán nội bộ vẫn chưa thực sự thu hút được nguồn nhân lực có chuyên môn cao, đi kèm với đó là nguồn nhân lực chưa được đào tạo bài bản, chuyên sâu, rất khó đánh giá kiểm soát được chất lượng.
Theo thống kê trên địa bàn thành phố Đà Nẵng có 110 đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc UBND thành phố, trong đó có 07 đơn vị tự đảm bảo chi thường xuyên và chi đầu tư, 28 đơn vị tự đảm bảo chi thường xuyên, tuy nhiên chỉ có 06 đơn vị sự nghiệp đầy đủ điều kiện phải thực hiện Kiểm toán nội bộ do có số lao động trên 200 người (một số đơn vị lên đến ngàn người) hoặc có tổng quỹ tiền lương, phụ cấp và các khoản đóng góp theo lương của số người lao động trên 20 tỷ đồng. Qua khảo sát nhận thấy các đơn vị trên hầu hết chưa có bộ phận kiểm toán nội bộ.
Nhằm thiết lập hệ thống kiểm toán nội bộ được phát triển mạnh mẽ hơn nữa, ngày 22 tháng 01 năm 2019, Chính phủ ban hành Nghị định số 05/2019/NĐ-CP về Kiểm toán nội bộ, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 4 năm 2019, quy định về công tác kiểm toán nội bộ trong các cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập và các doanh nghiệp, được áp dụng từ cơ quan trung ương đến địa phương, cụ thể như sau:
Công tác kiểm toán nội bộ đối với cơ quan nhà nước được quy định: Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương phải thực hiện công tác kiểm toán nội bộ tại Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và các đơn vị sự nghiệp trực thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương.
Công tác kiểm toán nội bộ đối với đơn vị sự nghiệp công lập được quy định:Đơn vị sự nghiệp công lập tự đảm bảo chi thường xuyên và chi đầu tư, đơn vị sự nghiệp công lập tự đảm bảo chi thường xuyên: có tổng quỹ tiền lương, phụ cấp và các khoản đóng góp theo lương của số người lao động hiện có (bao gồm: số biên chế có mặt, lao động hợp đồng theo Nghị định số 68/2000/NĐ-CP ngày 17 tháng 11 năm 2000 của Chính phủ và lao động hợp đồng chuyên môn khác) trong một năm từ 20 tỷ đồng trở lên hoặc sử dụng từ 200 người lao động trở lên phải thực hiện công tác kiểm toán nội bộ.
Công tác kiểm toán nội bộ đối với các doanh nghiệp được quy định: các doanh nghiệp không thuộc đối tượng phải thực hiện kiểm toán nội bộ được quy định tại điểm 1, Điều 10 của Nghị định thì khuyến khích thực hiện kiểm toán nội bộ bằng phương thức tự tổ chức hoặc đi thuê tổ chức kiểm toán độc lập đủ điều kiện hoạt động kiểm toán theo quy định của pháp luật để cung cấp dịch vụ kiểm toán nội bộ.
Kiểm toán nội bộ dù chỉ có giá trị nội bộ, nhưng đó là nhu cầu cần thiết, là công cụ kiểm tra - kiểm soát hữu hiệu, giúp phát hiện và khắc phục kịp thời những yếu kém trong hệ thống quản lý của nhà nước cũng như của doanh nghiệp. Thông qua bộ phận này, nhà quản lý sẽ có được thông tin trung thực, chính xác và kịp thời về tình hình hoạt động, từ đó đưa ra quyết định quản lý đúng đắn và kịp thời. Phát triển hệ thống kiểm toán nội bộ là xu thế tất yếu và định hướng đúng đắn để đảm bảo an toàn tài chính cho doanh nghiệp nói riêng và nền kinh tế nói chung. 
Bùi Thị Thùy Chi

Tin tức khác cùng chuyên mục