Những vướng mắc thực hiện Nghị định số 15/2015/NĐ-CP và Nghị định số 30/2015/NĐ-CP về đầu tư, lựa chọn nhà thầu theo hình thức đối tác công- tư (PPP)

         Vừa qua, tại thành phố Hồ Chí Minh Bộ Kế hoạch và Đầu tư tổ chức Hội thảo lấy ý kiến sửa đổi, bổ sung Nghị định số 15/2015/NĐ-CP ngày 14/2/2015 về đầu tư theo hình thức đối tác công- tư (PPP) và Nghị định số 30/2015/NĐ-CP ngày 17/3/2015 quy định chi tiết một số điều của Luật Đấu thầu về lựa chọn nhà đầu tư. Một số nội dung ghi nhận tại Hội thảo như sau:
1) Vướng mắc cần điều chỉnh, bổ sung sửa đổi Nghị định số 15/2015/NĐ-CP về đầu tư theo hình thức đối tác công tư PPP:
- Về pháp lý, tại hội thảo cho rằng còn rất nhiều rào cản, vướng mắc mang tính xung đột pháp lý  trong việc thực hiện các dự án PPP, dẫn đến nhiều đơn vị đã không lựa chọn đầu tư theo hình thức PPP. Cụ thể các văn bản quy phạm pháp luật quy định về hình thức đầu tư PPP hiện chỉ dừng lại ở mức Nghị định của Chính phủ nên hành lang pháp lý về hoạt động này vẫn còn phụ thuộc vào các luật như : Luật Doanh nghiệp, Luật Đấu thầu, Luật Đầu tư công,...  từ bước chuẩn bị đến triển khai đầu tư, vận hành và khai thác dự án. Trong khi đó, những văn bản này chủ yếu được xây dựng để điều chỉnh hoạt động đầu tư dự án công. Đôi khi các dự án đầu tư PPP còn chồng lấn với đầu tư theo hình thức xã hội hóa và hình thức liên kết đầu tư.
- Về đầu tư theo hình thức BT (xây dựng - chuyển giao): Quỹ đất để thanh toán cho các dự án BT ngày càng hạn chế. Có ý kiến cho rằng nên tách quy định đầu tư theo hình thức BT ra thành quy định riêng, không nhập chung với các hình thức đầu tư PPP để có quy định cụ thể, rõ ràng hơn đối với hình thức này.
- Việc xử lý chuyển tiếp giữa các nghị định gây nhiều khó khăn như Nghị định 108/2009/NĐ-CP quy định thời điểm quyết định hình thức lựa chọn nhà đầu tư là 30 ngày sau khi công bố dự án (sơ bộ hoặc đề xuất), chưa cần lập báo cáo nghiên cứu khả thi dự án. Nếu chỉ có một nhà đầu tư đề xuất thì được chỉ định nhà đầu tư. Trong khi đó, Nghị định 30/2015/NĐ-CP lại quy định thời điểm quyết định hình thức lựa chọn nhà đầu tư là sau khi sơ tuyển nhà đầu tư (báo cáo nghiên cứu khả thi đã phê duyệt) chỉ có một nhà đầu tư trúng sơ tuyển. Một dự án PPP có thời gian đầu tư tương đối dài, trong khi trong vòng vài năm có đến vài Nghị định điều chỉnh. Việc chuyển tiếp từ Nghị định này sang Nghị định khác khiến nhà đầu tư rất lúng túng và các sở, ngành quản lý dự án cũng vướng trong việc áp dụng.
- Nhiều trường hợp, dự án có hơn 02 nhà đầu tư cùng đề xuất dự án thì chưa có hướng dẫn xử lý như thế nào, lựa chọn dự án của nhà đầu tư nào để tiếp tục nghiên cứu mà vẫn phải đảm bảo tính minh bạch, công bằng, cạnh tranh.
2) Vướng mắc cần điều chỉnh, bổ sung sửa đổi Nghị định số 30/2015/NĐ-CP về lựa chọn nhà đầu tư:
- Phạm vi điều chỉnh của Nghị định quy định là Dự án đầu tư sử dụng các khu đất, quỹ đất có giá trị thương mại cao. Tuy nhiên không có quy định tiêu chí cụ thể để xác định khu đất, quỹ đất có giá trị thương mại cao là thế nào, thế nào là khu đất, quỹ đất không có giá trị thương mại cao nên gây lúng túng, bất cập khi thực hiện.
- Quy định lựa chọn nhà đầu tư chưa tương thích với các lĩnh vực xã hội hóa; chưa có tiêu chí, quy định cụ thể về việc lựa chọn nhà đầu tư theo hình thức xã hội hóa và hình thức liên kết đầu tư; chưa quy định rõ đối với các khu đất do nhà đầu tư đề xuất được sử dụng theo quy trình quyết định chủ trương đầu tư thì có cần xác định khu đất này thuộc trường hợp phải đấu thầu hay không.
- Quy định Dự án có tổng chi phí thực hiện 120 tỷ đồng trở lên (không kể vốn đến bù giải tỏa) phải tổ chức sơ tuyển quốc tế là chưa phù hợp do mức chi phí này thấp, chưa thể thu hút được nhà thấu quốc tế. Nhiều ý kiến đề nghị nâng mức chi phí này lên nhiều lần cho phù hợp thực tế.
 Trong tình hình vốn ngân sách nhà nước để đầu tư phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng và dịch vụ công ngày càng hạn hẹp, PPP là một xu thế tất yếu. Tuy nhiên, quá trình triển khai Nghị 15/2015/NĐ-CP và 30/2015/NĐ-CP thời gian qua có một số vướng mắc, nên việc ngày càng hoàn thiện các quy định của PPP và đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư theo hướng tiếp thu các bài học thực tiễn, đồng thời đảm bảo sự phù hợp với thông lệ quốc tế trong bối cảnh hội nhập sâu rộng là rất cần thiết. Trên cơ sở các ý kiên tham gia tại Hội thảo, Bộ Kế hoạch và Đầu tư sẽ tổng hợp, dự thảo các Nghị định bổ sung sửa đổi để trình Chính phủ.
Nguyễn Ngọc Ánh (Tài chính Đầu tư)

Tin tức khác cùng chuyên mục